Koszt tylko połowę chińskiego, zero zanieczyszczeń? Ocena japońskiej technologii recyklingu metali ziem rzadkich metodą metalurgii na gorąco: Koszt a

Chińska analiza opublikowana 30 października 2025 r. (tytuł: „Przełom Japonii w technologii rafinacji metali ziem rzadkich: Koszt o połowę niższy niż w Chinach i zero zanieczyszczeń”) twierdziła, że japońska technologia „recyklingu termometalurgicznego” poczyniła rewolucyjny postęp, a obecny koszt rafinacji wynosi zaledwie połowę kosztu chińskiej hydrometalurgii i osiąga „zero zanieczyszczeń”. Termometalurgia jest również znana jako pirometalurgia. Ten artykuł, oparty na najnowszych publicznie dostępnych danych z 2025 r. (raporty NEDO, raport IEA Critical Minerals Report, baza danych LCA, statystyki patentowe i dotyczące zdolności produkcyjnych), naukowo analizuje i obala kluczową treść postu. Wniosek jest następujący:

Postęp technologiczny jest realny, ale nie jest to „przełom”: Projekt NEDO w Japonii jest na etapie pilotażowym, ze wskaźnikiem odzysku 98%, ale nie został jeszcze skomercjalizowany.

Twierdzenie, że koszt jest „tylko o połowę niższy niż w Chinach” jest całkowicie bezpodstawne: obecny koszt bezpośredni jest o 10–50% wyższy, a pełny koszt cyklu życia, w warunkach surowych regulacji, może być zbliżony, ale daleki od połowy.

Twierdzenie o „zerowym zanieczyszczeniu” jest poważnie przesadzone: chociaż w termometalurgii nie ma kwaśnych ścieków, emisje CO₂, NO₃ i dioksyn są znaczne; jej intensywność energetyczna jest 1,8 do 2,5 razy większa niż w procesie hydrometalurgicznym.

Perspektywy zastosowania na dużą skalę są zbyt optymistyczne: Przewidywanie, że koszt spadnie do 60–80% kosztu procesu na mokro do 2030 r., nie ma niezależnej weryfikacji i pomija różnice w cenach energii i czystości.

Narracje geopolityczne zaciemniają istotę technologiczną: Umowa USA-Japonia-Australia jest ramami politycznymi o ograniczonym wkładzie technologicznym.

I.  Aktualny stan technologii rafinacji metali ziem rzadkich: Obiektywne porównanie dwóch podejść

II. Analiza kosztów: Jak tytuł „Tylko połowa Chin” sprawdza się?

1.  Bezpośrednie koszty produkcji (OPEX, z wyłączeniem ochrony środowiska)

Wniosek: Obecne koszty bezpośrednie w Japonii są o 13% - 73% wyższe niż w Chinach. Zdecydowanie nie jest to „tylko o połowę” wyższe.

2. Koszt ochrony środowiska (po dodaniu dopłaty)

Koszt cyklu życia:

Japonia: $18,5–28,5 /kg

Chiny (w tym ochrona środowiska): $14,3–27,2 /kg

Zgodnie z przepisami Unii Europejskiej / Japonii, całkowity koszt w Japonii może być o 10-15% niższy.

W Chinach, rzeczywiste obciążenie kosztowe dla procesu na mokro wynosi tylko $10–12 za kilogram (eksternalizacja zanieczyszczeń).

Obiekcja: Twierdzenie w tytule, że „koszt jest tylko o połowę niższy niż w Chinach” jest poważnie niedokładne. Nawet w najbardziej optymistycznym scenariuszu (2030 r., japońska zielona energia elektryczna, zdolność > 5000 ton/rok), przewiduje się, że koszt termometalurgii wyniesie **$12–16/kg**, co wciąż stanowi 80%–120% kosztu procesu na mokro w Chinach, a nie 50%.

III. „Zero zanieczyszczeń”? —— Prawda środowiskowa termometalurgii

1.  Brak kwaśnych ścieków ≠ Zero zanieczyszczeń

Źródło: Ecoinvent v3.10, ocena wpływu na środowisko METI w Japonii (2025)

2. Intensywność energetyczna to niewidoczne zanieczyszczenie

Termometalurgia wymaga ciągłego topienia w temperaturze >1400℃, a zużycie energii jest 1,8–2,5 razy większe niż w procesie na mokro.

Jeśli używana jest japońska sieć energetyczna (intensywność emisji dwutlenku węgla w 2025 r.: 420 gCO₂/kWh), ślad węglowy jest wyższy niż w procesie na mokro.

Tylko w scenariuszu 100% zielonej energii elektrycznej ślad węglowy termometalurgii spada do 60% śladu procesu na mokro.

Obiekcja: „Zero zanieczyszczeń” jest całkowicie nieprawidłowe. Termometalurgia przenosi zanieczyszczenia na koniec energetyczny. W obecnej strukturze energetycznej, kompleksowe obciążenie środowiskowe (GWP + zakwaszenie + toksyczność) jest porównywalne z zoptymalizowanym procesem na mokro.

IV. Perspektywy rozwoju: Dlaczego przewidywanie „spadku do 60%” do 2030 r. jest niewiarygodne?

W oświadczeniu czytamy: „Do 2030 r. koszt spadnie do 60-80% procesu na mokro (mniej niż 15 dolarów za kilogram).”

Podstawa obiekcji:

V. Narracja geopolityczna kontra rzeczywistość technologiczna

Umowa USA-Japonia-Australia została przedstawiona jako „katalizator przełomu technicznego”, ale w rzeczywistości::

Obiekcja: Konkurencja geopolityczna nie może zastąpić dojrzałości technologicznej. Liczba chińskich patentów na metale ziem rzadkich (łącznie 48 000 do 2025 r.) jest 5,3 razy większa niż w Japonii (9 000), a luka w zdolnościach wykonawczych wynosi 30 lat.

VI. Wniosek: Wybór technologii zależy od scenariusza, a nie od promocji marketingowej.